<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre> 
 OVEREENKOMST TUSSEN PARTIJEN OVER BORGING EN UITVOERING VAN DE 
GEBIEDSGERICHTE MAATREGELEN IN EN NABIJ NATURA 2000 -GEBIEDEN IN 
VERBAND MET  HET PROGRAMMA AANPAK STIKSTOF IN DE PROVINCIE DRENTHE  
Toelichting  op de  overeenkomst  
 
Inhoud:  
– Aanleiding  
– Proces en betrokkenen  
– Wijzigende maatregelen  
– Monitoring  
– Apparaatskosten  
– Instrumentarium  
– Organisatie  
 
Aanleiding  
De PAS maatregelen vormen samen met generieke bronmaatregelen waarmee de stikstofdepositie in 
Nederland in de loop der jaren wordt verminderd  en met een stuk economische ontwikkelingsruimte 
de belangrijkste pijlers voor de PAS. In het kader van de ‘Raamovereenkomst Plattelandsontwikkeling 
Drenthe’ hebben partijen afspraken gemaakt over de gezamenlijke uitwerking, uitvoering en 
voortgangsbewakin g voor de uitvoering van de totale opgave aan KRW, Nieuwe Natuur en PAS -
maatregelen in Drenthe.  
 
Juridisch gezien staat met de gesloten ‘Raamovereenkomst Plattelandsontwikkeling Drenthe’ de 
uitvoering van de PAS -maatregelen nog onvoldoende vast. De provinc ie is daarom met de meest 
betrokken partijen, TBO’s, DPG en waterschappen, in overleg getreden om te komen tot een 
borgingsovereenkomst.  
 
In de borgingsovereenkomst leggen partijen op juridische wijze de verwezenlijking van de PAS 
maatregelen vast. Daarmee  leggen zij een verdere basis voor een forse investering in natuurherstel in 
Drenthe en maken zij tevens vergunningverlening vanuit de Natuurbeschermingswet voor nieuwe 
economische ontwikkelingen mogelijk.  
 
Partijen staan in principe positief tegenover een  borgingsovereenkomst. Deze kan partijen verdere 
zekerheid over eenieders rollen en verantwoordelijkheden en procedurele en financiële zekerheden 
bieden.  
 
Proces en betrokkenen  
Bijgaand tekstvoorstel is het uitvloeisel van overleg tussen de provincie en te rreinbeherende 
organisaties, DPG en waterschappen. Tussen partijen is steeds naar gedragen oplossingen voor 
inhoudelijke kwesties gezocht.  Voor DPG geldt daarbij dat instemming van deze organisatie haar  
individuele leden niet bindt.   
 
De tekst is juridisch  afgestemd, o.a. de een jurist van het ministerie van Economische Zaken het stuk 
te laten beoordelen. Dit is van belang omdat de borgingsovereenkomst juridisch onder het 
vergrootglas kan komen te liggen wanneer bezwaar wordt gemaakt tegen op basis van de P AS 
verleende vergunningen.  
 
Op dinsdag 17 maart a.s. is in het college van Gedeputeerde Staten over de borgingsovereenkomst 
gesproken. Het college kon zich vinden in de inhoud van de borgingsovereenkomst . Op 14 april </pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre> 
 stemden GS definitief in met de tekst.  Het eindconcept van de borgingsovereenkomst is met deze 
oplegnotitie aan de CLG voorgelegd.  
 
De borgingsovereenkomst is de juridische vertaling van de afspraken tussen partijen. Deze 
oplegnotitie kan helpen om de in de borgingsovereenkomst gemaakte afsprak en nader te duiden. 
Tegenstrijdigheid tussen deze documenten moet niet bestaan, maar mocht daarvan onverhoopt 
sprake zijn , dan prevaleert de borgingsovereenkomst.  
 
Gemeenten zijn geen partij bij ondertekening van de borgingsovereenkomst. Hun specifieke rol is 
voldoende geborgd met de afspraken uit de Raamovereenkomst Plattelandsontwikkeling Drenthe.  
De betekenis van deze overeenkomst voor de rol van gemeenten wordt in een schrijven van de 
provincie aan gemeenten nog eens expliciet vermeld. Dit schrijven za l door de Gedeputeerde in een 
gesprek met gemeenten overhandigd worden. LTO is evenmin partij. Haar positie is eveneens 
vastgelegd in de Raamovereenkomst Plattelandsontwikkeling Drenthe.  Partijen achten de 
betrokkenheid en ondersteuning van LTO hiermee op een acceptabele wijze vormgegeven . 
 
In de discussies over de af te sluiten borgingsovereenkomst heeft een aantal inhoudelijke 
discussiepunten heel expliciet een rol gespeeld. We staan hierna hierbij stil en geven aan hoe e.e.a. 
in de concept borgingsoveree nkomst is meegenomen.  
 
Wijzigende  maatregelen  
Partijen gaan bij ondertekening van de borgingsovereenkomst van de bij vaststelling van de PAS 
geldende versie van de gebiedsanalyses uit. De regeling in de borgingsovereenkomst voorziet erin 
dat maatregelen in  de gebiedsanalyses kunnen  worden  aangepast wanneer dit tot effectieve re en 
efficiëntere maatregelen leidt.  De provincie is daartoe zelfstandig bevoegd wanneer aanpassing van 
maatregelen geen gevolgen voor de te verdelen ontwikkelingsruimte hebben.  
 
Partic ulieren zijn niet altijd, dan wel later in het proces, bij het uitwerken van PAS -maatregelen 
betrokken.  DPG wijst erop dat hierdoor mogelijk kansen zijn laten liggen. Door particulieren bij 
uitwerking van maatregelen naar de toekomst toe actief te betrekk en, kan dit ondervangen worden.  
 
De provincie heeft  in de afgelopen periode met TBO ’s tijdens zogenaamde ‘verfijningssessies’ 
afspraken  gemaakt over verbetering van de maatregelen uit op basis van destijds  geldende  versies 
van de gebiedsanalyses.  Deze res ultaten zijn over en weer vastgelegd. De provincie werkt eraan  dat 
de resultaten van deze  sessies alsnog worden opgenomen in de met de PAS vast te stellen  
gebiedsanalyses. Mocht dat onverhoopt niet lukken , dan ziet de provincie de vastgelegde a fspraken 
als passend bij  hetgeen in artikel 5.9 van de overeenkomst is verwoord  zodat kan worden uitgegaan 
van de resultaten van de verfijningssessies.  
 
Het zo nodig verbeteren van maatregelen kan voortgaan  in de komende jaren. Daarom is er geen 
verwijzing opgenomen n aar een vaststaande maatregelen tabel, maar is wel de verplichting voor de 
provincie opgenomen om volgens de procedure van artikel 5.9 alternatieve maatregelen te 
accepteren wanneer die efficiënter en effectiever zijn dan de in de gebiedsanalyse opgenomen 
maatregelen . De maatregelentabel van de realisatiestrategie  waarin altijd de meest actuele stand 
van zaken wordt meegenomen, geldt  als overzichtsdocument voor de uitvoering.  
 
Wat betreft de positie van particulieren, beseft de provincie zich dat particulie re eigenaren en 
landgoederen de uitvoering van eventuele maatregelen willen beoordelen in het licht van de 
effecten op het totale eigendom en de verzameling van functies daarin. Binnen het gegeven dat de 
effecten van maatregelen tijdig moeten worden bereik t, wil de provincie hiervoor  de ruimte bieden.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre> 
 De provincie levert gronden ‘obstakelvrij’ op. Dit houdt in dat de gronden vrij zijn voor inrichting als 
natuur. Het kan uiteraard voorkomen dat partijen wel nog moeten zorgdragen voor de juiste 
toestemmings besluiten. Hiertoe is artikel 10 in de overeenkomst opgenomen.  
 
Monitoring  
De kosten van extra monitoring bovenop de SNL zal door de provincie gefinancierd worden. In 
overleg met partijen kan het beste bepaald worden hoe die het beste uitgevoerd kan worden  en 
afgestemd met al bestaande monitoring. Te denken valt hierbij aan de jaarlijkse schouwen die de 
provincie zal moeten uitvoeren. Deze zullen  ook tijdsbeslag bij o.a. TBO’s vragen.  
 
Apparaatskosten  
Door een (landelijke) discussie over vergoeding van eigen uren (apparaatskosten) met TBO’s die op 
dit moment plaatsvindt, dreig de het ondertekenen van de borgingsovereenkomsten PAS in de 
vertraging te komen. Daarmee zal ook de uitvoering van de PAS maatregelen (en dus de totale 
uitvoering ontwikkelopgave) kunne n vertragen. TBO’s   zijn van mening dat  het uitgangspunt dat 
wordt gehanteerd om '100% van de maatregelen te vergoeden' betekent dat zij alle uren, waaronder 
apparaatskosten , vergoed dienen te krijgen.  
 
Achtergrond  
Provincies  zijn van mening dat apparaa tskosten  geen onderdeel uitmaken van de 100% financiering 
van de maatregelen. De middelen die de provincies van het Rijk hebben ontvangen voor uitvoering 
van de PAS maatregelen zijn  ‘’sec’’ ontvangen voor realiseren van concrete maatregelen. De 
normkosten  zijn  berekend inclusief zaken als opslagen aannemer, engineering, risicoreservering en 
btw. De inzet van uren door de partners bij projectteams, beleidsadvisering en dergelijke bij de 
totstandkoming en uitvoering van een project zitten hier niet in. Hono rering van de wens van TBO’s 
zou dus een gat in de provinciale dekking voor uitvoering van de PAS maatregelen betekenen.  De 
TBO’s  geven aan dat zij ook geen financiële dekking hebben voor hun ureninzet.  
 
De provinciale benadering voor financiering door de  provincie is gelijk met de gebruikelijke wijze van 
financiering van maatregelen voor nieuwe natuur zoals de provincie dit afgelopen jaren heeft 
gedaan. Inzet van uren door de partners (gemeenten, provincie, TBO’s, waterschappen e.d.) in 
projectteams, werk groepen en dergelijke bij de totstandkoming en uitvoering van een project nemen 
de partners dan altijd voor eigen rekening. Deze uren maken dus geen onderdeel uit van de 
subsidiabele projectkosten. De TBO’s staan op het standpunt dat uitvoering van de PAS -maatregelen 
niet vergelijkbaar met de maatregelen voor nieuwe natuur.  De PAS -maatregelen zijn volgens hen 
niet bedoeld om het natuurbeleid te realiseren maar om ruimte voor economische ontwikkelingen te 
creëren.  
 
Het verschil in interpretatie door de TBO’ s en de provincies over wat valt binnen de 100% 
financiering zit voor een deel in een verschillende benadering. Waar de TBO’s de focus leggen bij de 
PAS-maatregel als iets wat aan hun gevraagd wordt mee te werken aan het creëren van de door de 
overheid gew enste economische ontwikkelruimte buiten de natuurgebieden, legt de provincie bij de 
PAS maatregelen de focus op de uitvoering van de PAS maatregelen als onderdeel van de realisatie 
van Natuur doelen en de totale ontwikkelopgave in het landelijk gebied . Daarbij gaat de provincie er 
tevens vanuit dat bij het realiseren van de opgaven incl. de PAS maatregelen alle betrokken partijen 
ook in mindere of meerdere mate een eigen belang hebben en daarmee in mindere of meerdere 
opzicht de PAS -maatregelen (als onderd eel van de totale ontwikkelingsopgave) bijdrag en aan de 
eigen doelstellingen en ambities.  
 
Vanuit de PAS systematiek is de provincie verplicht geweest om voor de eerste PAS periode niet 
meer of minder maatregelen voor gebieden op te voeren dan die nodig zi jn om de achteruitgang van </pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre> 
 de natuurtypen te keren en tegelijkertijd zicht op verbetering in de perioden daarna te houden. De 
PAS gebiedsanalyses zijn hierop ecologisch en juridisch getoetst.  
 
Voor Waterschappen speelt de discussie niet. Waterschappen zien  een eigen verantwoordelijkheid 
(beleidsadvisering bij projectvoorbereiding en uitvoering) conform wat al te doen gebruikelijk is. We 
zijn het met waterschappen eens dat de eigen uren van waterschappen subsidiabel zijn als het gaat  
om inzet van bijvoorbee ld projectleiders wanneer er geen beschikbare inzet hiervoor vanuit 
Prolander voor handen is.  Qua tariefstelling voor deze subsidiabele uren gaan we uit van het 
document ‘’Tarieven 2014 Inzet waterschapspersoneel ten behoeve van Raamovereenkomst 
Platteland sontwikkeling Drenthe’’.  
 
Voorgaande gezegd hebbende, willen provincie  en TBO’s  werken aan een oplossing voor de discussie 
en zien zij  daarvoor mogelijkheden.  
 
Aanpak  
Partijen erkennen dat deze discussie een landelijk karakter heeft. Zij bevorderen dat hi erover op dat 
niveau tot afspraken en, zo nodig, aanvullende financiering wordt gekomen.  Dit betekent dat in elk 
geval het ministerie van EZ, IPO en terreinbeherende organisaties centraal tot afspraken moeten 
komen. Alleen i ndien het overleg op landelijk n iveau niet  iets oplevert dat op provinciaal niveau lucht 
geeft aan én de TBO’s én de provincie, dan wordt het overleg binnen Drenthe  over deze kwestie  
voortgezet. Uitgangspunt daarbij is dan dat bij het aangaan van uitvoeringsovereenkomst voor de 
realisati e van maatregelen naar ‘maatwerk ’ wordt gezocht.  
 
Basis voor dat eventueel noodzakelijke maatwerk is dan de erkenning van zowel het feit dat het 
uitvoeren van PAS herstelmaatregelen TBO’s veel extra werk bezorgd waarvoor zij nu niet 
geëquipeerd zijn, als van het feit dat provincies voor de door TBO’s geclaimde financiële compensatie 
van apparaatskosten door het Rijk nu niet worden vergoed. Een aantal denkrichtingen die bij deze 
twee constateringen alsdan zouden passen , vindt u hierna verwoord . 
 
Mogelijke d enkrichtingen oplossingen  
Om beter inzicht te krijgen waar we het over hebben bij inzet eigen uren volgen hieronder mogelijke 
denkrichtingen richting een oplossing. Dit wordt gedaan aan de hand van de drie typen PAS 
maatregelen.  Deze zijn onder te verdelen  in: (1) onderzoeken,  (2) inrichtingsmaatregelen en  (3) 
beheersmaatregelen.  
 
Onderzoeken  
Drenthe heeft een dertigtal onderzoeken in de planning staan in het kader van de PAS. Het uitvoeren 
van deze onderzoeken kan in de markt worden gezet dan wel worden ui tgevoerd door een of 
meerdere partners zelf. Er is veelal dusdanige expertise in eigen huis dat het voor de hand kan liggen 
dan wel er de wens ligt om deze onderzoeken van de verschillende partners met eigen menskracht 
uit te voeren. In dit geval zouden de ze eigen uren vanuit de PAS subsidiabel kunnen zijn. Ook de inzet 
van expertise voor begeleiding van onderzoeken valt hieronder.  
 
Inrichtingsmaatregelen  
Uitgangspunt bij de uitvoering van de ontwikkelopgave staat het uitvoeren van de PAS maatregelen 
niet o p zichzelf. Zoals afgesproken in de raamovereenkomst gaan we de gezamenlijke opgave 
Nieuwe Natuur, maatregelen PAS en KRW zo veel als mogelijk integraal en gebiedsgericht uitvoeren. 
De verantwoordelijkheid van de waterschappen ligt hier bij de KRW oppervla ktewater -maatregelen. 
We streven  ernaar om zo kostenefficiënt mogelijk te werken door de verschillende maatregelen in de 
uitvoering te combineren (werk -met-werk maken).  Hier hoort ook het slim financieren met 
aanvullende financieringsbronnen (POP3, Life, Icoongelden).  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre> 
 De uitvoering van de totale opgave vraag veel capaciteit en energie. De provincie faciliteert de 
uitvoering van de ontwikkelopgave (dus inclusief de PAS opgave) met het beschikbaar stellen van 
inzet door Prolander.  Dit is vergelijkbaar hoe  voormalig DLG de afgelopen jaren heeft geopereerd.  
Concrete afspraken over de inzet van Prolander maakt de provincie met Prolander via de jaarlijkse 
prestatieovereenkomst. Hierdoor wil de provincie de deelnemende partijen zoveel als mogelijk 
ontlasten al s het gaat om inzet en capaciteit. Uitgangspunt voor de provincie is dan ook inzet van 
Prolander ter ondersteuning van het project. Mocht er geen capaciteit vanuit Prolander beschikbaar 
zijn voor het proces is subsidiëring van procescapaciteit (bijvoorbeel d inhuur van een projectleider) 
bespreekbaar, het zal in voorkomende gevallen altijd gaan om maatwerk.  Dat neemt niet weg dat er 
nog altijd inzet geleverd wordt door de afzonderlijke partijen zoals leveren van bijdrage aan project - 
en/of werkgroepen, inter ne en externe beleidsmatige afstemming, veldbezoek en dergelijke. Deze 
inzet van uren dragen alle betrokken partijen zelf, vergelijkbaar met hoe tot op heden gewerkt is aan 
het realiseren van de EHS.      
 
Tot op heden zijn er ook altijd kostenposten gewee st die wel subsidiabel zijn , direct gekoppeld aan 
de uitvoering van de concrete maatregelen. Denk hierbij aan engineeringskosten (opstellen 
bestekken, berekeningen ed). Het ligt voor de hand deze ook voor PAS subsidiabel te stellen.  
 
Beheersmaatregelen  
Als de beheersmaatregelen zelf door een partij worden uitgevoerd zijn de concrete werkzaamheden 
subsidiabel. Vergelijkbare redenatie als bij onderzoeken. Net als bij de inrichtingsmaatregelen PAS 
gaat de provincie ervan uit dat de beheersmaatregelen PAS in mi ndere of meerdere mate een 
bredere bijdrage leveren aan het versterken van het betreffende natuurgebied.  
 
De TBO’s stellen dat het om extra beheermaatregelen gaat boven op de reguliere 
beheermaatregelen. Daarmee zou er geen eigen belang zijn voor  de TBO’s . Dit zou betekenen dat 
door de PAS sprake zou zijn van intensiever beheer dan vanuit natuuroogpunt noodzakelijk wordt 
geacht. In dit laatste geval zou dit betekenen dat de beheersmaatregelen dan primair nodig zijn voor 
de doelstellingen PAS, niet zijnde ( achterstallig) onderhoud ten behoeve van de versterking van het 
natuurgebied. In deze benadering  zou het subsidiabel stellen van de apparaatskosten verdedigbaar 
zijn, onder voorwaarde dat de totale kosten passen binnen de normkosten.   
 
Voor de PAS beheers maatregelen onderzoekt de provincie de mogelijkheid deze onderdeel te laten 
maken van zogenaamde Lumpsum afspraken (al dan niet in het kader van subsidie natuurbeheer).  
 
 
Conclusies : 
1. TBO’s en particulieren: Instemmen met de lijn van het  concept borgingsove reenkomst waarin 
o.a. staat '100% financiering van de PAS maatregelen'  voor TBO’s en particulieren . Dit is conform 
de tekst uit de Raamovereenkomst.  
2. Voor waterschappen : akkoord gaan met de voorgestelde tekst (artikel 5 van de concept 
borgingsovereenkomst) waarin staat dat zij 100% van de kosten gefinancierd krijgen tenzij 
maatregelen samenvallen met KRW maatregelen van de waterschappen in welk geval  
waterschappen maximaal 50% aan de kosten bijdragen  naar gelang het belang dat zij hebben bij 
de uitvoering v an de KRW werkzaamheden . Met KRW werkzaamheden wordt hier gedoeld op 
KRW werkzaamheden ten behoeve van het oppervlaktewater.  
3. TBO’s: In te stemmen met de driedeling in soorten maatregelen en  langs deze lijn proberen 
overeenstemming te bereiken als dit niet  op landelijk niveau lukt.  Hiermee wordt rekening 
gehouden op het moment we met de betrokken partijen de maatregelen op gebiedsniveau nader 
gaan uitwerken tot concrete projecten.  
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre> 
 Instrumentarium  
Instemming met de Programmatische Aanpak Stikstof betekent d at de provincie onder 
omstandigheden juridisch gehouden kan zijn tot inzet van het meer dwingende juridische 
instrumentarium. In extremis zou dat kunnen betekenen dat de provincie zou kunnen moeten gaan 
onteigenen.  
 
Het perspectief van onteigening heeft e en potentieel prijsopdrijvend effect bij grondverwerving. 
Tevens kan het partijen ertoe verleiden om zich afwachtend op te stellen. Voornoemde effecten, 
gecombineerd met het feit dat de provincie juist decennialange goede ervaringen heeft opgedaan 
met minn elijke verwerving maken dat de provincie in principe terughoudend omgaat met inzet van 
het meer dwingende juridische instrumentarium. DPG heeft in gesprekken voor totstandkoming van 
deze borgingsovereenkomst het belang van realiseren van doelen op basis va n vrijwilligheid nog eens 
benadrukt.  In de concept borgingsovereenkomst v indt u de Drentse werkwijze verwoord.   
 
Tegelijkertijd onderkent de provincie dat met het oog op de realisatieverplichting voor de 
maatregelen van de PAS verwerving onontbeerlijk kan zijn en dat daarvoor onder omstandigheden 
gebruik moet worden gemaakt van het meer dwingende instrumentarium. Een en ander mede 
doordat de vergunningen die de provincie onder de PAS kan verlenen, mede steunen op deze 
borgingsafspraken. De borgingsovereenko mst legt daarom vast dat de provincie gebruik zal maken 
van het meer dwingende instrumentarium wanneer tijdige realisatie van de PAS -maatregelen dat 
vereisen en gelijkwaardige alternatieven voor de die maatregelen er niet zijn.  
 
 
Conclusie : 
4. Instemmen met d e tekst van de concept borgingsovereenkomst waarin o.a. staat de provincie bij 
het uitblijven van voldoende progressie v.w.b. de tijdige realisatie van de PAS -maatregelen het 
dwingende juridische instrumentarium, waaronder onteigening, zal inzetten.  
 
 
Organisatie  
Met het sluiten van de borgingsovereenkomst zetten partijen een tweede stap naar het afronden van 
afspraken waarmee gestart kan worden aan concrete uitvoering van de gezamenlijke ambities voor 
de natuuropgave in Drenthe. Een laatste stap ligt in h et aangaan van afspraken op projectniveau. Van 
belang is daarbij onder andere hoe maatregelen worden weggezet. Opties zijn onder andere het 
hanteren van een bestuurscommissie , het wegzetten van maatregelen in een opdracht en het 
openstellen van subsidiere gelingen voor uitvoering van PAS -maatregelen.  
 
De provincie vindt het te ver voeren om hierover  in de borgingsovereenkomst afspraken aan te gaan 
en stelt voor deze in het verdere spoor van het Programma Plattelandsontwikkeling uit te werken. De 
voorliggen de concept borgingsovereenkomst doet hierover dan ook geen uitspraken.  
 
 
Conclusie : 
5. Resterende afspraken voor realisatie van de PAS -maatregelen binnen het Programma 
Plattelandsontwikkeling  (Realisatiestrategie spoor 2) te maken.  
 
 
 </pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>